4.1.15

Αρχές Φιλοσοφίας – Ερωτήσεις B΄ Κεφαλαίου (Τράπεζα Θεμάτων)




Κατανοώντας τα Πράγματα

  • Για κάθε μία από τις παρακάτω προτάσεις απαντήστε με ένα Σ ή ένα Λ, ανάλογα με το αν είναι Σωστές ή Λανθασμένες.
  1. Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά από τα φυσικά αντικείμενα, αλλά προκύπτουν από αυτά μέσω νοητικής αφαίρεσης.
  2. Για τον Αριστοτέλη οι καθολικές έννοιες δεν είναι πράγματα ξεχωριστά από τα φυσικά αντικείμενα, αλλά προκύπτουν από αυτά μέσω νοητικής αφαίρεσης.
  3. Κατά τον Αριστοτέλη οι καθολικές έννοιες προκύπτουν από τα φυσικά αντικείμενα μέσω νοητικής αφαίρεσης.
  4. Το αμέσως ευρύτερο γένος μιας έννοιας το λέμε προσεχές γένος, ενώ το αμέσως στενότερο είδος προσεχές είδος.
  5. Αντικείμενο της λογικής είναι η εξέταση της βαθύτερης υφής της πραγματικότητας.
  6. Ο Πλάτων υποστήριξε ότι οι Ιδέες είναι πράγματα υπαρκτά, ανεξάρτητα από τον αισθητό κόσμο, αιώνια και αμετάβλητα. Η θεωρία του αυτή ονομάζεται δυϊσμός. 
  7. Ο Πλάτων υποστήριξε ότι οι Ιδέες είναι πράγματα υπαρκτά, ανεξάρτητα από τον αισθητό κόσμο, αιώνια και αμετάβλητα.
  8. Ο Αριστοτέλης υποστήριξε ότι οι Ιδέες είναι πράγματα υπαρκτά, ανεξάρτητα από τον αισθητό κόσμο, αιώνια και αμετάβλητα. Η θεωρία του αυτή ονομάζεται μονισμός.
  9. Ο Αριστοτέλης υποστήριξε ότι οι Ιδέες είναι πράγματα υπαρκτά, ανεξάρτητα από τον αισθητό κόσμο, αιώνια και αμετάβλητα. Η θεωρία του αυτή ονομάζεται δυϊσμός.
  10. Ο Αριστοτέλης υποστήριξε ότι οι Ιδέες είναι πράγματα υπαρκτά, ανεξάρτητα από τον αισθητό κόσμο, αιώνια και αμετάβλητα.
  11. Για τον Αριστοτέλη η ανθρώπινη γνώση βασίζεται καταρχάς στην ανάμνηση των ιδεών που έχει αντικρίσει η αθάνατη ψυχή προτού ενσαρκωθεί στο σώμα.
  12. Για τον Πλάτωνα, η ανθρώπινη γνώση βασίζεται καταρχήν στην ανάμνηση των Ιδεών που η αθάνατη ψυχή έχει γνωρίσει πριν ενσαρκωθεί στο σώμα.
  13. Ο Πλάτων υποστήριξε ότι οι Ιδέες είναι πράγματα υπαρκτά, ανεξάρτητα από τον αισθητό κόσμο, αιώνια και αμετάβλητα.
  14. Ο ακριβέστερος και συντομότερος τρόπος για να ορίσουμε μια έννοια είναι με το προσεχές γένος και την ειδοποιό διαφορά.
  15. Υπάλληλες λέγονται δύο έννοιες όταν η μία είναι γένος της άλλης (όπως π.χ. οι έννοιες «χριστιανός» και «ορθόδοξος»).
  16. Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη σχηματίζουμε στον νου μας τις καθολικές έννοιες μέσω νοητικής αφαίρεσης.
  17. Η ευρύτερη έννοια που περιλαμβάνει στο πλάτος της μία ή περισσότερες στενότερες έννοιες καλείται γένος.
  18. Αντιφατικές είναι δύο έννοιες, όταν η μία είναι άρνηση της άλλης, χωρίς να υπάρχει τίποτε ενδιάμεσο ανάμεσά τους, όπως λόγου χάριν οι έννοιες «αλήθεια» και «ψεύδος».
  19. Βάθος μιας έννοιας καλούμε το σύνολο των ομοειδών αντικειμένων που υπάγονται σε μια έννοια.
  20. Πλάτος μιας έννοιας καλούμε το σύνολο των ομοειδών αντικειμένων που υπάγονται σε μια έννοια.
  21. Η επιτελεστική λειτουργία της γλώσσας δίνει έμφαση στις λεκτικές πράξεις, στο γεγονός δηλαδή ότι με τη γλώσσα επιτελούμε, κάνουμε διάφορα πράγματα, όπως όταν υποσχόμαστε κάτι ή παρακαλούμε για κάτι.
  22. Όπως και πολλά άλλα φιλοσοφικά ερωτήματα, έτσι και το ερώτημα για το νόημα των λέξεων έχει απαντηθεί εδώ και πολλούς αιώνες ικανοποιητικά από τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη.
  23. Με τη γλώσσα δεν περιγράφουμε απλώς την πραγματικότητα, αλλά «κάνουμε» και διάφορα πράγματα, όπως όταν υποσχόμαστε, διατάζουμε, ευχόμαστε ή παρακαλούμε για κάτι.
  24. Η μετάφραση από τη μια γλώσσα στην άλλη είναι δυνατή, επειδή δεχόμαστε ότι όλοι οι άνθρωποι μεταχειριζόμαστε περίπου τις ίδιες έννοιες και διαφοροποιούμαστε μόνο ως προς τις λέξεις.
  25. Η μετάφραση από μια γλώσσα στην άλλη είναι δυνατή, επειδή όλοι οι άνθρωποι μεταχειριζόμαστε τις ίδιες έννοιες.
  26. Αν δεχτούμε ότι το νόημα μιας λέξης βρίσκεται στη χρήση της, τότε η μετάφραση από γλώσσα σε γλώσσα χαρακτηρίζεται από μεγάλο βαθμό απροσδιοριστίας.
  27. Για τον Πλάτωνα, οι Ιδέες είναι πράγματα υπαρκτά που μπορούμε να γνωρίσουμε μόνο με τις αισθήσεις.
  28. Για τον Αριστοτέλη, οι Ιδέες είναι πράγματα υπαρκτά, ανεξάρτητα από τον αισθητό κόσμο, αιώνια και αμετάβλητα, που μπορούμε να γνωρίσουμε μόνο με τον νου και όχι με τις αισθήσεις.
  29. Η πλατωνική διδασκαλία για τον κόσμο των Ιδεών μπορεί να ονομαστεί μονισμός.
  30. Η πλατωνική διδασκαλία για την ύπαρξη του κόσμου των Ιδεών μπορεί να ονομαστεί μονισμός.
  31. Οι ορθολογιστές φιλόσοφοι θεωρούν ότι οι καθολικές έννοιες δεν είναι δυνατόν να υπάρχουν κατά κανέναν τρόπο.
  32. Για τον Αριστοτέλη, οι καθολικές έννοιες είναι πράγματα ξεχωριστά, ανεξάρτητα από τον αισθητό κόσμο.
  33. Το ερώτημα για το νόημα των λέξεων έχει απαντηθεί επαρκώς στον αιώνα που πέρασε από τη φιλοσοφία της γλώσσας.
  34. Οι νομιναλιστές φιλόσοφοι θεωρούν ότι οι καθολικές έννοιες δεν είναι δυνατόν να υπάρχουν κατά κανέναν τρόπο.
  35. Ο Βίτγκενσταϊν προτείνει να σταματήσουμε να διατυπώνουμε θεωρίες για το νόημα των λέξεων και να επικεντρωθούμε μόνο στη χρήση τους στη γλώσσα.
  36. Ο Βίτγκενσταϊν προτείνει να επικεντρωθούμε στη μελέτη του νοήματος των λέξεων και των φράσεων που χρησιμοποιούμε.
  37. Ο Βίτγκενσταϊν με τη ρήση «τα όρια της γλώσσας μου σημαίνουν τα όρια του κόσμου μου» υποστηρίζει ότι η γλώσσα θέτει στον άνθρωπο ανυπέρβλητα όρια στην κατανόηση του κόσμου.
  38. Το αμέσως ευρύτερο γένος μιας έννοιας το λέμε προσεχές γένος, ενώ το αμέσως στενότερο είδος προσεχές είδος.
  39. Το χαρακτηριστικό γνώρισμα που διαφοροποιεί τη στενότερη έννοια από την ευρύτερη καλείται ειδοποιός διαφορά.
  40. Η λογική ως επιστήμη της ορθής σκέψης ασχολείται με τη μελέτη των έγκυρων επιχειρημάτων, δηλαδή με ποιους τρόπους οδηγούμαστε αναγκαστικά σε ορθά συμπεράσματα, αν δεχτούμε κάποιες προκείμενες.
  41. Η λογική ως επιστήμη της ορθής σκέψης ασχολείται με τη μελέτη των έγκυρων επιχειρημάτων, αν δεχτούμε κάποιες αληθείς προκείμενες.
  42. H αριστοτελική λογική ασχολείται μόνο με προτάσεις που δηλώνουν γνώμες ή πεποιθήσεις και οι οποίες είναι δυνατόν να χαρακτηριστούν ως αληθείς ή ψευδείς.
  43. Η αριστοτελική λογική ασχολείται κατά κύριο λόγο με τη μελέτη μιας συγκεκριμένης μορφής επιχειρημάτων, των συλλογισμών.
  44. Η αριστοτελική λογική ασχολείται με όλων των ειδών τις προτάσεις και όχι μόνο με αυτές που δηλώνουν γνώμες ή πεποιθήσεις, τις αποφαντικές ή δηλωτικές.
  45. Η πλατωνική διδασκαλία για την ύπαρξη του κόσμου των Ιδεών ανεξάρτητα από τον αισθητό κόσμο μπορεί να ονομαστεί μονισμός.
  46. Η αριστοτελική λογική ασχολείται με όλων των ειδών τις προτάσεις και όχι μόνο με αυτές που δηλώνουν γνώμες ή πεποιθήσεις, τις αποφαντικές ή δηλωτικές.
  47. Αντικείμενο της λογικής είναι η εξέταση της βαθύτερης υφής της πραγματικότητας.
  48. O συλλογισμός «μερικοί άνθρωποι είναι φιλόσοφοι, ο Σωκράτης είναι άνθρωπος, άρα ο Σωκράτης είναι φιλόσοφος», δεν είναι έγκυρος.
  49. Η τυπική λογική μπορεί να θεωρηθεί ως το σπουδαιότερο επίτευγμα του Πλάτωνα.
  50. Η τυπική λογική μπορεί να θεωρηθεί επίτευγμα του Αριστοτέλη.
  51. Ο ακριβέστερος και συντομότερος τρόπος για να ορίσουμε μια έννοια είναι με το προσεχές γένος και την ειδοποιό διαφορά.
  52. Για τον Αριστοτέλη η καθολική έννοια της λευκότητας προκύπτει μέσω νοητικής αφαίρεσης.
  53. Η λογική αποτελεί για τους περισσότερους φιλοσόφους κυρίως το όργανο της ορθής νόησης.
  54. Το επιχείρημα «όλοι οι άνθρωποι είναι θνητοί, ο Σωκράτης είναι άνθρωπος, άρα ο Σωκράτης είναι θνητός» είναι παράδειγμα συλλογισμού αριστοτελικού τύπου. 





  • Κυκλώστε τη σωστή απάντηση

1. Σύμφωνα με τη θεωρία του νομιναλισμού (ονοματοκρατίας):
α. οι καθολικές έννοιες δεν είναι δυνατόν να υπάρχουν με κανένα τρόπο
β. οι καθολικές έννοιες υπάρχουν μόνο στον κόσμο των ιδεών
γ. οι καθολικές έννοιες προκύπτουν μέσα από νοητική αφαίρεση
δ. οι καθολικές έννοιες υπάρχουν ως χωριστές ιδιότητες

2. Αντιφατικές είναι δύο έννοιες όταν:
α. βρίσκονται στα άκρα μιας κλίμακας εννοιών
β. ανάμεσά τους υπάρχουν άλλες ενδιάμεσες έννοιες
γ. η μία είναι άρνηση της άλλης, χωρίς να υπάρχει τίποτε ενδιάμεσο ανάμεσά τους
δ. έχουν ίδιο πλάτος και βάθος

3. Στον συλλογισμό «τα ψάρια δεν είναι θηλαστικά, τα δελφίνια είναι θηλαστικά, άρα τα δελφίνια
δεν είναι ψάρια» ο «ελάσσων όρος» είναι:
α. τα ψάρια
β. τα δελφίνια
γ. τα θηλαστικά

4. Στον συλλογισμό «τα ψάρια δεν είναι θηλαστικά, τα δελφίνια είναι θηλαστικά, άρα τα δελφίνια
δεν είναι ψάρια», ο «μείζων όρος» είναι:
α. τα ψάρια
β. τα δελφίνια
γ. τα θηλαστικά

5. Στον συλλογισμό «τα ψάρια δεν είναι θηλαστικά, τα δελφίνια είναι θηλαστικά, άρα τα δελφίνια
δεν είναι ψάρια» ο «μέσος όρος» είναι:
α. τα ψάρια
β. τα δελφίνια
γ. τα θηλαστικά

6. Στον συλλογισμό «οι γύπες είναι πουλιά, οι γύπες είναι σαρκοβόρα, άρα μερικά σαρκοβόρα
είναι πουλιά» ο «μέσος όρος» είναι:
α. τα πουλιά
β. οι γύπες
γ. τα σαρκοβόρα

7. Παράλληλες λέγονται οι έννοιες:
α. που η μία είναι γένος της άλλης
β. έχουν το ίδιο πλάτος
γ. συμπίπτουν εν μέρει στο πλάτος τους
δ. έχουν τελείως διαφορετικό πλάτος

8. Επάλληλες λέγονται οι έννοιες:
α. που η μία είναι γένος της άλλης
β. έχουν το ίδιο πλάτος
γ. συμπίπτουν εν μέρει στο πλάτος τους
δ. έχουν τελείως διαφορετικό πλάτος

9. Στον συλλογισμό «όλοι οι άνθρωποι είναι θνητοί, ο Σωκράτης είναι άνθρωπος, άρα ο Σωκράτης
είναι θνητός» η συλλογιστική πορεία είναι:
α. από το μερικό στο γενικό
β. από το γενικό στο μερικό
γ. από το μερικό στο μερικό

10. Στον συλλογισμό «όλοι οι άνθρωποι είναι θνητοί, ο Σωκράτης είναι άνθρωπος, άρα ο Σωκράτης
είναι θνητός» ο «μέσος όρος» είναι:
α. η έννοια άνθρωπος
β. ο Σωκράτης
γ. η ιδιότητα του θνητού


  • Ορισμοί

  1. Ιδέες (πλατωνικές)
  2. Ειδοποιός Διαφορά
  3. Νομιναλισμός
  4. Επιχείρημα
  5. Καθολικές Έννοιες
  6. Βάθος Έννοιας
  7. Βάθος Έννοιας (με χρήση παραδείγματος)

  • Ερωτήσεις ανοικτού τύπου

  1. Να αναδιατυπώσετε με συντομία την πλατωνική θεωρία των Ιδεών και τις ενστάσεις του Αριστοτέλη σε αυτή τη θεωρία.
  2. Πώς μπορούμε να συλλάβουμε την έννοια «γενναιότητα»: α) σύμφωνα με τον Πλάτωνα και β) σύμφωνα με τους εμπειριστές φιλοσόφους;
  3. Ποιες είναι οι αριστοτελικές ενστάσεις στην πλατωνική θεωρία των Ιδεών; Να τις αναπτύξετε.
  4. Ποιες είναι οι ομοιότητες μεταξύ της θεωρίας του Αριστοτέλη και της θεωρίας των εμπειριστών για τις καθολικές έννοιες;
  5. «Το παλιό ρόδο υπάρχει μόνο ως όνομα, κρατάμε γυμνά ονόματα», γράφει ο Έκο στο μυθιστόρημά του Το Όνομα του Ρόδου. Να κατατάξετε την άποψή του σε μία από τις θεωρίες για το νόημα, παρουσιάζοντας συγχρόνως τις βασικές της θέσεις.
  6. «Είναι η πράξη που δίνει στις λέξεις το νόημά τους», γράφει ο Βίτγκενσταϊν. Να εξηγήσετε με συντομία τη θεωρία του, όπως αποτυπώνεται σε αυτή τη φράση.
  7. Πώς, σύμφωνα με τους εμπειριστές φιλοσόφους, φτάνουμε στις καθολικές έννοιες; Να χρησιμοποιήσετε ένα παράδειγμα.
  8. Πώς μπορούμε να συλλάβουμε την έννοια «γενναιότητα»: α) σύμφωνα με τον Πλάτωνα και β) σύμφωνα με τους εμπειριστές φιλοσόφους.
  9. Ποια είναι τα τρία (3) χαρακτηριστικά των συλλογισμών; Να δημιουργήσετε έναν δικό σας συλλογισμό του σχήματος:
Μ-Κ
Μ-Υ
Υ-Κ

Δεν υπάρχουν σχόλια: