1.10.12

Παραδοσιακά Νανουρίσματα

 
Όταν η κόρη μου έγινε 2 μηνών επισκεφτήκαμε τον παιδίατρο για την καθιερωμένη εξέταση. Τότε τον ρώτησα να μου πει ορισμένες δραστηριότητες που θα μπορούσα να κάνω μαζί με το μωρό, ώστε να συμβάλω όσο γίνεται στη σωστή ψυχοκινητική της εξέλιξη. Και εκείνος μού απάντησε: "Να τής τραγουδάτε. Δεν είναι τυχαίο που υπάρχουν τα νανουρίσματα από τα παλαιότατα χρόνια".

Η αλήθεια είναι πως αυτό το έκανα ήδη. Μάλιστα είχα βρει ένα νανούρισμα στο youtube που κάθε φορά που τής το βάζω να το ακούσει, αμέσως ηρεμεί και ακούει με προσοχή. Συνήθως χρειάζεται να το ακούσουμε 3 συνεχόμενες φορές και καθώς εγώ κάνω δεύτερη φωνή και την κουνάω ελαφρά, εκείνη αποκοιμιέται ευτυχισμένη...

Πρόκειται για ένα κρητικό παραδοσιακό νανούρισμα εκτελεσμένο από την Αλεξία Χρυσομάλλη, το οποίο μπορείτε να απολαύσετε παρακάτω.



Έπειτα όμως μου γεννήθηκε η επιθυμία να ψάξω να βρω κι άλλα παραδοσιακά νανουρίσματα και ταχταρίσματα της νεοελληνικής παράδοσης. Στη βιβλιοθήκη μου υπήρχε ξεχασμένο το βιβλίο "Τα Δημοτικά μας Τραγούδια" (ειδική έκδοση για την εφημερίδα Το Βήμα), την εισαγωγή του οποίου έχει γράψει ο Γιώργος Ιωάννου. Στη σελίδα 37 υπάρχει η εξής σημείωση: "Λιγοστά, αναλόγως, αλλά όλο στοργή, τρυφερότητα και απαλοσύνη είναι τα νανουρίσματα. Τραγούδια ασφαλώς γυναικεία, καμωμένα από μάνες κυρίως, καλομελετούν με μια δικαιολογημένη υπερβολή και ελπίδα τις μοναδικές χαρές και επιτυχίες, που πρόκειται να έχει στη ζωή του το νεογνό που αποκοιμιέται στην κούνια. Η μακρόσυρτη μουσική τους κι ο ιαμβικός ρυθμός του κειμένου είναι βέβαια το μόνο πράγμα που, κατά κάποιο τρόπο, αγγίζει το νήπιο κι αφήνεται να κοιμηθεί ευχάριστα, ζαλισμένο. Τα λόγια όμως είναι για τον μεγάλο, που προσπαθεί να κοιμίσει το μικρό, γεμάτος απέραντη υπομονή και αγάπη...

...Συγγενικά με τα νανουρίσματα είναι τα ταχταρίσματα, αυτά με τα οποία χορεύουμε στα γόνατά μας τα μωρά, όταν αρχίσουν κάπως να πετάνε. Τα ταχταρίσματα είναι κατά κανόνα σε μέτρο τροχαϊκό, ενώ τα νανουρίσματα σε ιαμβικό. Πολλά από τα τραγούδια αυτά, τα νανουρίσματα ιδίως, είναι παλαιότατα βυζαντινά".

Από αυτό το βιβλίο λοιπόν διάλεξα ορισμένα νανουρίσματα και ταχταρίσματα. Τη μουσική βέβαια δεν την ξέρουμε, αλλά με λίγη καλή θέληση είναι δυνατόν να τα τραγουδήσει κανείς στα μωράκια του. Το αν είναι πετυχημένη ή όχι η εκτέλεση, θα κριθεί εκ του αποτελέσματος... από το αν δηλαδή θα καταφέρει να κοιμηθεί το αγγελούδι σας!

4.6.12

The Road To Salonica


Εδώ και αρκετό καιρό μια ομάδα νέων επαγγελματιών από τη Θεσσαλονίκη έχουν ξεκινήσει μια πολύ ενδιαφέρουσα προσπάθεια: εργάζονται πάνω στη δημιουργία ενός ντοκιμαντέρ με τον τίτλο The Road To Salonica. 

Θέμα του ντοκιμαντέρ είναι η ανασκαφή που πραγματοποιείται στο λόφο της Τούμπας, στη Θεσσαλονίκη, τα τελευταία 28 χρόνια, η οποία έχει φέρει στο φως τα κατάλοιπα ενός προϊστορικού οικισμού του 2000 π.Χ. 

Όπως μας πληροφορούν οι ίδιοι οι δημιουργοί στην ιστοσελίδα του ντοκιμαντέρ φιλοδοξούν να απαντήσουν σε μια σειρά από ερωτήματα: "Πώς δημιουργήθηκε αυτός ο λόφος; Πώς ζούσαν αυτοί οι άνθρωποι; Ποιες ήταν οι οικονομικές και διατροφικές τους πρακτικές; Πώς ήταν τα ρούχα, τα εργαλεία και τα σκεύη τους; Είχαν μία διακριτή πολιτισμική ταυτότητα; Πώς μπορούμε να περιγράψουμε την κοινωνική τους οργάνωση, τις σχέσεις μεταξύ νοικοκυριών, τις σχέσεις με άλλες κοινότητες; Μπορούμε να 'αποκαταστήσουμε' την ιδεολογία τους; Είχαν επαφές με άλλες μακρινές κοινότητες; Πότε και γιατί εγκατέλειψαν τη θέση αυτή;"

31.3.12

Βίντεο από την παλιά Θεσσαλονίκη (περίπου 1915-1917)





Παραθέτω ένα βίντεο - ντοκουμέντο από τη Θεσσαλονίκη κατά τη διάρκεια του πρώτου παγκοσμίου πολέμου (κάπου ανάμεσα στο 1915-1917). Το δύο λεπτών και εικοσιπέντε δευτερολέπτων βίντεο εντόπισα στην ιστοσελίδα britishpathe.com. Προτού λοιπόν αναφερθώ στο περιεχόμενο του βίντεο νομίζω ότι αξίζει να παρατεθούν μερικές πληροφορίες για τον ιστότοπο αυτόν.

Το britishpathe.com είναι μια ιστοσελίδα στην οποία μπορεί να βρει κάποιος εκατοντάδες ιστορικά αρχεία με πλάνα του 20ού αιώνα, πραγματική αποκάλυψη για όποιον έχει ενδιαφέρον για την ιστορική έρευνα. Τα βίντεο αυτά "τραβήχτηκαν" διότι το 1890 ο Γάλλος Charles Pathe ίδρυσε την κινηματογραφική εταιρεία Société Pathé Frères (Pathé Brothers Company). Στόχος της εταιρείας ήταν η κινηματογράφηση μικρών βίντεο τα οποία προβάλλονταν στις κινηματογραφικές αίθουσες Ευρώπης και Αμερικής υπό τον τίτλο Επίκαιρα (Newsreels). Το περιεχόμενό τους αφορούσε πολιτικά γεγονότα, αθλητικά, ακόμη και μόδα. Στην αρχή ήταν βουβά φιλμ, αργότερα όμως (γύρω στο 1930) προβάλλονταν με ήχο και άρχισαν να παίρνουν τη μορφή εκπομπών με συγκεκριμένη θεματολογία. Περισσότερες πληροφορίες για την πορεία της εταιρείας μπορεί να βρει κάποιος στη wikipedia.


Το βίντεο για τη Θεσσαλονίκη

Στο βίντεο που παραθέτω μπορούμε ξεκάθαρα να δούμε την παραλία της Θεσσαλονίκης και το Λευκό Πύργο: Εκεί που σήμερα βρίσκονται οι καφετέριες της Λεωφόρου Νίκης, τότε δέσποζαν ωραιότατα αρχοντικά σπίτια που "έβλεπαν" κατευθείαν στο Θερμαϊκό Κόλπο. Παρατηρούμε πλήθος κόσμου να κάνει τη βόλτα του στην Παραλία της πόλης, εικόνα που και σήμερα μπορεί να αντικρίσει κάποιος που θα βρεθεί στο ίδιο ακριβώς σημείο της Θεσσαλονίκης: απόδειξη πως αυτή η ανθρώπινη συνήθεια και ανάγκη για περίπατο πλάι στη θάλασσα δεν αλλάζει, όσα χρόνια κι αν περάσουν.

17.1.12

Νάρκισσος και Γκόλντμουντ


Μόλις τελείωσα το μυθιστόρημα του Χέρμαν Έσσε Νάρκισσος και Γκόλντμουντ και είναι τόσο δυνατός ο ενθουσιασμός μου από το άρτιο αυτό ανάγνωσμα που δεν μπορώ παρά να το προτείνω σε όσους περισσότερους μπορώ.

Η ιστορία εκτυλίσσεται σε μια αδιευκρίνιστη μεσαιωνική εποχή, κάπου στη Γερμανία. Ο Νάρκισσος και ο Γκόλντμουντ είναι δυο άνθρωποι που γνωρίζονται σε ένα μοναστήρι. Ο πρώτος είναι δάσκαλος και ο δεύτερος μαθητής. Σύντομα μεταξύ τους θα δημιουργηθεί μια στενή φιλία, άκρως πνευματική και αληθινή, παρότι είναι τελείως διαφορετικοί χαρακτήρες και αναζητούν άλλα πράγματα από τη ζωή.

Ο νεαρός δάσκαλος Νάρκισσος είναι στοχαστής και αφοσιωμένος στη μελέτη των Αρχαίων Ελληνικών και των Λατινικών: εμποτισμένος με το απολλώνιο πνεύμα, μένει προσηλωμένος στα αναγνώσματά του και δεν επιτρέπει στον εαυτό του να γνωρίσει το συναίσθημα και την αγάπη. Στον αντίποδα βρίσκεται ο διονυσιακός Γκόλντμουντ, ο νεαρός μαθητής που ενώ στην αρχή επιθυμεί να γίνει μοναχός, τελικά συνειδητοποιεί πως η ζωή αυτή δεν του ταιριάζει και ξεκινά ένα πολύχρονο ταξίδι περιπλάνησης και γνωριμίας με τις ηδονές και τις λύπες της πραγματικής ζωής.