21.6.11

Ποιητικές Συνθέσεις Μαθητών με αφορμή το Ποίημα "Ελένη" του Γ. Σεφέρη



Ένα από τα ωραιότερα και πιο γνωστά ποιήματα του Γ. Σεφέρη είναι το Ελένη, το οποίο περιλαμβάνεται στο βιβλίο Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας β΄ λυκείου. 

Είναι ένα δύσκολο και μεγάλο ποίημα που απαιτεί σχετική εξοικείωση με το μοντερνισμό και με τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Σεφέρη προκειμένου να το προσεγγίσει κάποιος. Θα περιμέναμε λοιπόν να μην ανταποκριθούν με θέρμη οι μαθητές, ακριβώς επειδή πρόκειται για απαιτητικό ανάγνωσμα. Κι όμως η εμπειρία μου μού έδειξε πως τα παιδιά αγάπησαν και αγαπούν το ποίημα Ελένη και είναι ίσως από τα λίγα σχολικά αναγνώσματα που τα θυμούνται και μετά το πέρας των σχολικών τους χρόνων. 

Παρακάτω παραθέτω τα αποτελέσματα μιας εργασίας που ανέθεσα στους φετινούς μαθητές μου με αφορμή τη διδασκαλία του συγκεκριμένου ποιήματος. Πιο ειδικά, αφού ολοκληρώσαμε την ερμηνευτική και λογοτεχνική προσέγγιση, τούς ζήτησα να συνθέσουν έναν υποθετικό ποιητικό μονόλογο της Ελένης ή ένα δικό τους ποίημα παίρνοντας ως έναυσμα τόσο το ποίημα του Σεφέρη, όσο και την ευριπίδεια Ελένη. 

Τι θα είχε άραγε να μας πει η Ελένη μετά τα τόσα δεινά που συνέβησαν ερήμην της; Ένιωσε έστω και μια στιγμή ευθύνη, τύψεις ή απόγνωση; Είναι θύμα ή θύτης; Για να δούμε τι έγραψαν τα παιδιά...

 
Ι

Μονάχα να μπορούσα να κλείσω τα μάτια
Και να σβήσω
Να σβήσω
Το αίμα από τις πέτρες της Τροίας
Τα σώματα από τα ξένα χώματα
Την οργή από τα πρόσωπα των Αχαιών.

Μονάχα να μπορούσα να κλείσω τα μάτια
Και να ξεχάσω
Να ξεχάσω
Τις κραυγές που νιώθω να ακούγονται ως εδώ
Τις τύψεις τα βράδια για το φταίξιμό μου
Τον πόλεμο που γίνεται για μένα τάχα

Μονάχα να μπορούσα να κλείσω τα μάτια
Και να φωνάξω
Να φωνάξω
Να σηκωθούν τα νεκρά κορμιά
Να πέσουν τα σπαθιά στο χώμα
Να σταματήσει αυτή η τρέλα.

Μονάχα να μπορούσα να κλείσω τα μάτια
Και να γυρίσω
Να γυρίσω
Πίσω στην πατρίδα, σε αυτά που αγαπώ
Το χρόνο πίσω και να πω πως μάταια
Τόσες ζωές, τόσες ψυχές, τόση οργή.

Ένας ίσκιος
Μα για όλα φταίω εγώ
Τον μάταιο τούτο πόλεμο εγώ προκάλεσα
Μα μόνο να μπορούσα να τους σταματήσω
Τόσοι κλάψανε να ξεπλύνουν την ντροπή.


Μα εγώ είμαι αλλού
Κι ένας ίσκιος πλαγιάζει με τον Πάρη
Και τι μ΄ αυτό;
Ο πόλεμος για μένα έγινε
Για μένα έγινε κόκκινη η θάλασσα
Και βράχηκε το χώμα απ’ τα δάκρυα.

Κι ο Πάρης…
Μ’ ένα ίσκιο πλαγιάζει.

 Ε.Σ.


ΙΙ

Κι αν δεν ήσουν αστέρι, αν δεν ήσουν εσύ, άδικα κατηγορήθηκες, άδικα συκοφαντήθηκες, τη μοίρα σου δεν την όρισες εσύ, μονάχα οι δόλιοι οι θεοί.
Ένα ασήμαντο παιχνίδι, μια κατάρα δουλική, μονάχη σε ερήμους νοσταλγούσες την πατρίδα, τις νύχτες, τα αστέρια σε παρηγορούσαν χωρίς να σου μιλήσουν.
Ένα είδωλο σού έφερε πανωλεθρία, το όνομά σου κατέλυσε την ελευθερία.
Άμοιρη και άθεη προσπάθησες να φύγεις δίχως να ελπίζεις.
Άραγε τι ‘ναι το όνομά σου; Ένας απλός εγωισμός; Μια απάτη; Ή η τιμωρία της ομορφιάς σου; Το μόνο που ξέρω, Ελένη!

Γ.Β.


ΙΙΙ

Το αηδόνι ντροπαλό κελαδάει
μια ιστορία μάς μαρτυράει
την ιστορία για μια μοναχά γυναίκα
για χάρη της οποίας χρόνια δέκα
σφάζονταν ασταμάτητα χιλιάδες από τους θεούς ξεγελασμένοι άνθρωποι
μα στο τέλος όλοι αυτοί οι θάνατοι αποδείχτηκαν άσκοποι,
αφού η γυναίκα δεν ήταν αληθινή
αλλά είδωλο δίχως αισθήματα δίχως ψυχή.
Για ένα νέφος χύθηκε αίμα... δάκρυ!
έτσι θέλουν οι θεοί λένε κάποιοι...
Αξίζει άραγε τόσος χαμός... τόση καταστροφή
μόνο για ένα πρόσωπο... μια ψυχή;
Μιας και εκείνη ήταν απλή νεφέλη
τι να απέγινε η αληθινή Ελένη;

Κ.Α.


IV

Μια γυναίκα με ομορφιά πολλή
δημιούργησε προβλήματα κείνη την εποχή.
Για χάρη της ξέσπασε πόλεμος
χαμός... δυστυχία... παντού ο θάνατος!
Μα οι θεοί τούς ξεγέλασαν...
μια Ελένη ψεύτικη... εκείνοι έπλασαν.
Κάτω από το πουκάμισο δεν υπήρχε ψυχή,
ήταν αδειανό... γεμάτο με αέρα... θεϊκή πνοή!
Τόσα σώματα ανθρώπινα... άδικα χαμένα...
στην άβυσσο... που βάφτηκε με αίμα...
Κι η Ελένη... προστατευμένη από τους θεούς,
γεμάτη με ζωή... τώρα θρηνεί για αυτούς...
που δέκα χρόνια σφάζονταν για κείνη...
κι ανησυχούσαν για το τι θα απογίνει...

Γ.Α.

Δεν υπάρχουν σχόλια: