14.5.10

Απαντήσεις στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας (Πανελλαδικές 2010)


Σήμερα ξεκίνησαν οι Πανελλαδικές Εξετάσεις και οι μαθητές διαγωνίστηκαν στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. Μια και δίδαξα το συγκεκριμένο μάθημα και φέτος, όπως και πολλές άλλες χρονιές, νιώθω την ευθύνη να κάνω κάποια σχόλια.

Με μια πρώτη ματιά θα έλεγα πως τόσο το κείμενο, όσο και οι ερωτήσεις θεωρίας ήταν κατανοητά και προσπελάσιμα για τον προετοιμασμένο μαθητή. Το θέμα της έκθεσης εντασσόταν στη θεματική ενότητα "Παιδεία-Εκπαίδευση", που διδάσκεται διεξοδικά στη γ' λυκείου. Η ανάγκη για συνεχή επιμόρφωση και διά βίου μάθηση είναι ένα ζήτημα επίκαιρο, που έτσι κι αλλιώς απασχολεί κάθε σκεπτόμενο πολίτη. Άλλωστε δεν είναι τυχαίο που και η ονομασία του Υπουργείου Παιδείας έχει  ενσωματώσει πλέον τη φράση "δια βίου μάθηση" υπενθυμίζοντάς μας πως η μόρφωση δεν τελειώνει στο σχολείο ή στο πανεπιστήμιο. 

Θα τολμήσω να πω όμως πως η επιτροπή επιλογής των θεμάτων έστειλε  και ένα μήνυμα στους μαθητές που διαγωνίζονται για μια θέση στις πανεπιστημιακές σχολές με την ελπίδα ενός καλού επαγγελματικού μέλλοντος. Το μήνυμα ήταν ξεκάθαρο: Οι καιροί άλλαξαν, πρέπει να είμαστε σε εγρήγορση και να προσπαθούμε συνεχώς για την εξέλιξη και βελτίωσή μας. Ένα χαρτί πανεπιστημίου δεν σημαίνει τίποτα, αν δεν συνοδεύεται από μια δυναμική προσωπικότητα που ξέρει τι της γίνεται, που ζει ενεργά στο παρόν και προσφέρει στην κοινωνία με το έργο που παράγει. Ο νέος άνθρωπος δεν έχει καμιά δικαιολογία για να μένει στάσιμος. Καλώς ή κακώς η εποχή της ραστώνης (που αναμφισβήτητα όμως προσέφερε ποιότητα ζωής και μειωμένο άγχος στον άνθρωπο του 20ού αι) πέρασε. Τώρα κερδισμένος στο παιχνίδι της επιβίωσης είναι ο προετοιμασμένος άνθρωπος, ο καλλιεργημένος, ο εργατικός.

Εύχομαι επιτυχία σε όλα τα παιδιά και ειδικά στους μαθητές μου!

Παρακάτω παραθέτω απαντημένα τα ερωτήματα Α1, Β1, Β2, Β3 και Β4 του διαγωνίσματος. Για να λάβετε σε pdf τα θέματα πατήστε εδώ


Α1.
Το κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη συνεχούς εκπαίδευσης των ανθρώπων των σύγχρονων κοινωνιών. Αρχικά δίνεται ένας ορισμός της έννοιας «αυτομόρφωση» και τονίζεται τόσο η προσωπική ευθύνη για την απόκτηση νέων γνώσεων, όσο και η σημασία της επίδρασης που ασκούν οι φορείς κοινωνικοποίησης και το περιβάλλον. Διευκρινίζεται από τη μια πως το άτομο χρειάζεται να έχει ενεργητική στάση απέναντι στα γνωστικά αντικείμενα με τα οποία θα ασχοληθεί, αλλά από την άλλη να οργανώνεται με τη βοήθεια των υπαρχόντων θεσμών. Οι αιτίες που επιβάλλουν την αυτομόρφωση είναι η επιστημονική και η τεχνολογική ανάπτυξη που καθιστούν αναγκαία την επιμόρφωση προκειμένου κάποιος να ανταποκρίνεται επαγγελματικά στις νέες απαιτήσεις. Τέλος, διαπιστώνεται πως η παραδοσιακή αντίληψη για την εκπαίδευση έχει αλλάξει και πλέον είναι επιτακτικό να συνεχίζεται η διαδικασία της μόρφωσης σε όλη τη διάρκεια της ζωής του ανθρώπου.

Β1.
Κάποτε οι  άνθρωποι εκπαιδεύονταν σε ένα επάγγελμα το οποίο ασκούσαν σε όλη τη διάρκεια του βίου τους. Πλέον οι συνεχείς αλλαγές στην τεχνολογία, η δημιουργία νέων επαγγελμάτων και η κατάργηση άλλων δεν προσφέρουν καμία επαγγελματική ασφάλεια στους νέους. Είναι απαραίτητο να είναι σε εγρήγορση, να παρακολουθούν τις εξελίξεις, να μορφώνονται σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους και να συγκεντρώνουν το δυνατόν περισσότερα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα -απαραίτητα για την εξέλιξή τους- και φυσικά να είναι έτοιμοι για αλλαγές. Τέλος χρειάζεται να εξασκήσουν τη διορατικότητά τους για να είναι προετοιμασμένοι για επαγγελματικές ανακατατάξεις και να μπορούν να ελίσσονται αναλόγως των περιστάσεων.

Β2.
α) Η παράγραφος αναπτύσσεται με τη μέθοδο της αιτιολόγησης. Πιο ειδικά στα σχόλια της παραγράφου («και τούτο επειδή… πρακτικές της καθημερινής ζωής») αιτιολογείται η άποψη της συντάκτριας ότι η εκπαίδευση δεν είναι πλέον μια απλή μετάδοση γνώσεων από τις μεγαλύτερες στις νεότερες γενιές. Η λέξη που επιβεβαιώνει και τονίζει αυτόν τον τρόπο ανάπτυξης είναι το «επειδή».
β) Τα δομικά μέρη της παραγράφου είναι:
1. θεματική περίοδος: «Η εκπαίδευση δεν νοείται… τον 19ο αιώνα».
2. λεπτομέρειες: «Και τούτο επειδή… πρακτικές της καθημερινής ζωής».
3. πρόταση-κατακλείδα: «Η εκπαιδευτική πράξη… των σχολικών τειχών».

Β3.
α) ατομική ≠ συλλογική
επιτρέπουν ≠ αποτρέπουν
ανεπαρκείς ≠ επαρκείς
διαφορετικές ≠ ίδιες
επεκτείνεται ≠ περιορίζεται

β) συνεχή = αδιάλειπτη
χρησιμότητα = ωφελιμότητα
συνέπειες = αποτελέσματα
δεξιότητες = ικανότητες
καθίσταται = γίνεται

Β4.
Τα χαρακτηριστικά του επιστημονικού λόγου που εντοπίζονται στο κείμενο είναι τα εξής:
1.    χρήση ειδικού λεξιλογίου (ορολογία): αυτομόρφωση, κανονιστική μετάδοση γνώσεων, εκπαίδευση, κατάρτιση.
2.    Ο λόγος είναι περιγραφικός και ερμηνευτικός, όπως για παράδειγμα στην πρώτη παράγραφο του κειμένου που δίνεται ο ορισμός της έννοιας «αυτομόρφωση».
3.    Γίνεται επίκληση σε έναν επιστήμονα (επίκληση στην αυθεντία, «η εκπαίδευση δεν νοείται… όπως την όριζε ο Durkheim τον 19ο αιώνα»), προκειμένου να επεξηγηθεί καλύτερα η αντίληψη της συντάκτριας για τις νέες διαστάσεις που έχει λάβει η έννοια της εκπαίδευσης στις μέρες μας.
Φυσικά όλο το κείμενο διατρέχει η αναφορική χρήση της γλώσσας, η αντικειμενικότητα, το απρόσωπο ύφος και η επίκληση στη λογική που αποτελούν και αυτά χαρακτηριστικά του επιστημονικού λόγου.

Δεν υπάρχουν σχόλια: