27.7.06

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ

Το Σεπτέμβριο του 2006 πρόκειται να εξεταστούν σε πανελλαδικό επίπεδο τα παιδιά των Ελλήνων του Εξωτερικού προκειμένου να διεκδικήσουν τις προσφερόμενες θέσεις στις σχολές του Ελληνικού Πανεπιστημίου. Θα είμαστε κοντά τους στον αγώνα τους με συμβουλές και σημειώσεις. Παρακάτω παραθέτω τα περσινά θέματα του μαθήματος της Νεοελληνικής γλώσσας και τις ενδεικτικές απαντήσεις τους.


ΚΕΙΜΕΝΟ
Πολιτισμός υπό αμφισβήτηση
Γιατί έπαψε ο σημερινός άνθρωπος (ο στοχαστικός, φυσικά, και ευαίσθητος) να πιστεύει στον πολιτισμό του;
Η απάντηση στο ερώτημα είναι, νομίζω, η εξής: Γιατί μέσα στα αγαθά και παρ’ όλα τα αγαθά –τα υλικά εννοώ– που έχει αποκτήσει, δεν είναι ευτυχής. Με την εφεύρεση νέων μηχανών και την αδιάκοπη τελειοποίησή τους, προπάντων όμως με τη συγκέντρωση αυτής της φοβερής δύναμης που δίνει στον άνθρωπο η μηχανή, έχει μπει σ’ ένα αδυσώπητο κύκλωμα από το οποίο μάταια αγωνίζεται να βγει. Η φορά του συστήματος τον σπρώχνει όχι να κάνει σε όλους προσιτότερα τα μέσα
που μπορούν να ικανοποιήσουν τις βασικές ανάγκες τους, αλλά να πολλαπλασιάζει τις ανάγκες του μεγάλου αριθμού διαδίνοντας την πολυτέλεια της ματαιοδοξίας, για να αυξάνει διαρκώς η κατανάλωση αγαθών. Εφόσον, όμως, δεν ανασυντάσσεται απάνω σε νέα βάση η κλίμακα των αξιών μας, αδύνατο να ανακοπεί ο ρυθμός της καλπάζουσας παραγωγής και ζήτησης αγαθών.
Αναγκάζεται λοιπόν ο άνθρωπος, για να ικανοποιήσει τις διαρκώς πολλαπλασιαζόμενες ανάγκες του, να καταναλίσκει ολοένα περισσότερα και ποικιλότερα αγαθά. Επειδή όμως αυτά δεν προσφέρονται βέβαια δωρεάν, αλλά αγοράζονται, και μάλιστα ακριβά, ο συνεχώς ερεθιζόμενος με το δόλωμα των ανέσεων καταναλωτής υποχρεώνεται να διαλέξει έναν από δύο δρόμους, ολέθριους και τους δύο. Ή τον «έντιμο», δηλαδή την καλύτερα αμειβόμενη εργασία, την εντατική και καταπονητική, που του καταβροχθίζει τα καλύτερα χρόνια της ζωής και τον φθείρει γρήγορα. ΄Η τον «ανέντιμο», του δόλου και της αρπαγής, που ζημιώνει το ληστή περισσότερο από τα θύματά του. Παραλείπω μιαν άλλη συνέπεια της ανωμαλίας, για να μη γίνει ανυπόφορα μαύρη η εικόνα μου: τον κίνδυνο των πολεμικών ρήξεων που προκαλεί ο σκληρός ανταγωνισμός των ισχυρών, ρήξεων που με τα σύγχρονα μέσα της καταστροφής μπορούν να διαλύσουν τον πλανήτη μας ως πυροτέχνημα.
Ιδού λοιπόν γιατί αμφισβητείται ο «πολιτισμός» μας. Με το κυνηγητό των ανέσεων, τη δίψα της πολυτέλειας, την επιδειξιομανία υποδούλωσε τον δημιουργό στα δημιουργήματά του, το πνεύμα στις επινοήσεις και στις κατασκευές του. Έκανε τον άνθρωπο δυστυχή (σωματικά και ψυχικά τσακισμένο, νευρικά εξαντλημένο, πρόωρα γερασμένο – ή ηθικά ανάπηρο, κοινωνικά απόβλητο, αποθηριωμένο) μ’ εκείνα ακριβώς τα μέσα που περίμενε να του αλαφρώσουν το βάρος της ζωής.
Οι λύσεις που προτείνονται, ακόμα και από σοβαρούς ανθρώπους, για να βγούμε από το αδιέξοδο, είναι συνήθως διαμετρικά αντίθετες. Η μία: να αφορίσουμε το δαίμονα του σκανδάλου, την τεχνολογική πρόοδο, και συνειδητά να επιστρέψουμε στους «αρχαϊκούς» τρόπους παραγωγής και κατανάλωσης των αγαθών, για να ξαναβρούμε τη χαμένη μας ελευθερία, τον «απολεσθέντα παράδεισον». Η άλλη: να σταυρώσουμε τα χέρια και να παραδεχτούμε με εγκαρτέρηση το μοιραίο, γιατί σωτηρία δεν υπάρχει αφού παραδοθήκαμε στο αμάρτημα και πήραμε το δρόμο της απωλείας... Και οι δύο προτάσεις οδηγούν, νομίζω, στο άτοπο, γιατί ούτε η μία είναι δυνατή
, ούτε η άλλη. Η «μηχανή» μπήκε πια στη ζωή μας· να τη βγάλουμε, είναι αδύνατο.

αδυσώπητο
: αυτό που είναι ιδιαίτερα σκληρό, που δεν κάμπτεται.
άτοπο: αυτό που είναι αντίθετο προς τη λογική.
(Διασκευή από το δοκίμιο «Πολιτισμός υπό Αμφισβήτηση» του Ε.Π. Παπανούτσου, Η κρίση του πολιτισμού μας, Αθήνα 19803: εκδ. Φιλιππότη, σελ. 43-45).
Ερωτήσεις:
Α. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου που σας δόθηκε (100-120 λέξεις).
Μονάδες 25
Β1. «Εφόσον, όμως, δεν ανασυντάσσεται απάνω σε νέα βάση η κλίμακα των αξιών μας, αδύνατο να ανακοπεί ο ρυθμός της καλπάζουσας παραγωγής και ζήτησης αγαθών». Να αναπτύξετε την παραπάνω θέση του συγγραφέα σε μια παράγραφο (60-80 λέξεις).
Μονάδες 10
Β2. «Γιατί έπαψε ο σημερινός άνθρωπος (ο στοχαστικός, φυσικά, και ευαίσθητος) να πιστεύει στον πολιτισμό του;» Τι πετυχαίνει ο συγγραφέας με τη χρήση της ερώτησης και της παρένθεσης στην παραπάνω παράγραφο;
Μονάδες 5
Β3. αδιάκοπη, φοβερής, ολέθριους, ζημιώνει, επινοήσεις: Να γράψετε από ένα συνώνυμο για κάθε μια από τις παραπάνω λέξεις.
Μονάδες 5
Β4. «Ιδού λοιπόν . . . να του αλαφρώσουν τo βάρος της ζωής». Με τι είδους συλλογιστική πορεία (παραγωγική ή επαγωγική) οργανώνεται η παραπάνω παράγραφος του κειμένου; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
Μονάδες 5
Γ. Διαπιστώνεται ότι ο σύγχρονος άνθρωπος, παρά την ικανοποίηση των βασικών αναγκών του, δεν νιώθει πάντοτε ευτυχισμένος. Να αναλύσετε τις αιτίες αυτού του φαινομένου και να προτείνετε τρόπους αντιμετώπισής του σ’ ένα κείμενο που θα δημοσιευθεί στο περιοδικό του σχολείου σας (400 – 500 λέξεις).
Μονάδες 50
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
Α. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στους λόγους που έχουν οδηγήσει τον άνθρωπο να μην νιώθει ευτυχής και να αμφισβητεί τον πολιτισμό του. Αρχική αιτία είναι η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη των μηχανών που παράγουν πλέον χιλιάδες προϊόντα προς κατανάλωση. Καθώς ο άνθρωπος δεν έχει το ηθικό σθένος να αντισταθεί στην υπερκατανάλωση και στην επιθυμία απόκτησης όλων αυτών των αγαθών, μπλέκεται σε έναν συνεχή και φθοροποιό αγώνα εύρεσης περισσότερων χρημάτων με αποτέλεσμα είτε να εργάζεται περισσότερο, είτε να καταφεύγει σε άνομες δραστηριότητες. Έτσι, λοιπόν, ο άνθρωπος έχει πλέον υποδουλωθεί στα ίδια του τα δημιουργήματα με αποτέλεσμα να μη βρίσκει ευχαρίστηση. Τέλος, γίνεται αναφορά στις δύο προτεινόμενες λύσεις του προβλήματος, τις οποίες όμως ο συγγραφέας δεν θεωρεί λογικές και γι' αυτό δεν τις ασπάζεται.
Β1. Στη σημερινή εποχή οι υπάρχουσες ηθικές αξίες έχουν περιθωριοποιηθεί και δεν προβάλλονται νέες αξίες που θα μπορούσαν να καθοδηγήσουν τους ανθρώπους και να τους βγάλουν από το αδιέξοδο της καταναλωτικής μας εποχής. Δίχως, όμως, ανώτερα ιδανικά και πνευματικές αναζητήσεις δεν υπάρχει περίπτωση να καταλάβουμε εμείς οι άνθρωποι ότι η υπερκατανάλωση είναι βλαβερή για την ψυχή και το σώμα μας. Δεν υπάρχει ενδεχόμενο να συνειδητοποιήσουμε ότι πρέπει να αντισταθούμε στον υλισμό και έτσι να ανακόψουμε τη συνεχώς εξελισσόμενη παραγωγή αγαθών, που τις πιο πολλές φορές δεν είναι καν χρήσιμα και αναγκαία, αλλά περιττά.
Β2. Ο συγγραφέας με τη χρήση της ερώτησης επιχειρεί να προσδώσει αμεσότητα και ζωντάνια στο κείμενο, να τραβήξει το ενδιαφέρον των αναγνωστών του και να τους καταστήσει κοινωνούς των προβληματισμών του.
Με τη χρήση της παρένθεσης πετυχαίνει να επεξηγήσει και να διευκρινίσει σε ποιον τύπο ανθρώπου αναφέρεται.
Γενικά, η ερώτηση και η παρένθεση παρουσιάζουν με εντονότερο τρόπο το ζήτημα με το οποίο ασχολείται ο συγγραφέας στο κείμενό του.
Β3.
Αδιάκοπη = συνεχής
Φοβερής = τρομερής
Ολέθριους = καταστροφικούς
Ζημιώνει = βλάπτει
Επινοήσεις = εφευρέσεις
B4. Η συλλογιστική πορεία βάσει της οποίας οργανώνεται η παράγραφος είναι παραγωγική, αφού διατυπώνεται στην αρχή μια γενική κρίση («Ιδού λοιπόν γιατί αμφισβητείται ο "πολιτισμός" μας») η οποία στη συνέχεια καταλήγει σε ειδικότερες θέσεις (με το κυνηγητό... αλαφρώσουν το βάρος της ζωής).
Γ.
Ευτυχία κόποις κτάται…
  1. Πρόλογος: Αποδοχή του δεδομένου, ότι δηλαδή πράγματι ο άνθρωπος δεν νιώθει ευτυχισμένος, αν και έχει φτάσει στο σημείο να έχει πολλά αγαθά.
  1. Αιτίες:
Α) Υπερκατανάλωση.
Β) Έλλειψη ελεύθερου χρόνου.
Γ) Σκληρή και πολύωρη εργασία λόγω του ανταγωνισμού.
Δ) Έλλειψη ενδιαφερόντων που να ικανοποιούν την ψυχή και το πνεύμα του.
Ε) Απομάκρυνση από τη Φύση.
  1. Τρόποι αντιμετώπισης του φαινομένου:
Α) Να απομακρυνθεί ο άνθρωπος από το μοντέλο ζωής που προβάλλουν τα Μ.Μ.Ε. και να αναζητήσει το δικό του μοντέλο ζωής.
Β) Παιδεία - Αυτογνωσία.
Γ) Οι πνευματικοί άνθρωποι να καθοδηγήσουν σωστά τους υπόλοιπους και να τους βοηθήσουν να καταλάβουν ότι η απόκτηση υλικών αγαθών και χρημάτων δεν συνεπάγεται ευτυχισμένη ζωή. Η χαρά βρίσκεται σε μικρά καθημερινά πράγματα.
  1. Επίλογος: Αισιόδοξο μήνυμα ότι ο άνθρωπος θα συνειδητοποιήσει τη ματαιότητα και θα αναζητήσει την απλότητα.
Επιμέλεια απαντήσεων: Ειρήνη Μαραγκόζη

4 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

Πολύ ενδιαφέρουσα η σελίδα σου, Ειρήνη! Μπράβο και σε ευχαριστούμε για το υλικό που παραθέτεις.

Ανώνυμος είπε...

πολυ χρησιμες πληροφοριες!! ευχαριστω..

Ανώνυμος είπε...

Πολύ σωστές και χρήσιμες πληροφορίες αλλα λιγο επιγραμματικά τα επιχειρήματα στην έκθεση..

Ανώνυμος είπε...

που μπορω να βρω αλλα τετοια